ΣΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΥΚΟΥΤΡΗ

*Κ. Παλαμάς (γραμμένο τρεις μέρες μετά τον θάνατό του)

Του Αρχαίου του Λόγου φώτιζες τέλεια την τρανοσύνη
με τη δική σου την καρδιά και την νοημοσύνη.
Και με του Λόγου ρύθμιζες συχνά την ομορφάδα
τη γλώσσα που κι αρχαία και νέα, πάντα είναι, ζει, η Ελλάδα

Όμως, πώς ήρθε ξαφνικά της νιότης σου τη χάρη
Χάρος να σβήσει, σαν ψαλμού λειτουργικό τροπάρι!
Πώς είναι κρίματα, που δεν μπορεί να τα πιστέψει
κανείς, να τα συλλογιστεί και να τα μνημονεύσει!

Αλλά κι' αν χάθηκε ο ψαλμός, πάντ' άσβηστος ακόμα
κι' άλιωτος μένει, σα να βγαίνει απ' το δικό σου στόμα!

Και με τ' αρχαία τα γράμματα και με τα νέα τα λόγια.

Σου πρέπουνε δοξάσματα λαϊκά και μοιρολόγια.

*Χρήστος Καρανικόλας: “...Εμείς, παιδία τότε, του γυμνασίου, υποφέραμε αφάνταστα. Συμμαθητές και συνταξιδιώτες και φίλοι στενότατοι με το Γίαννη Συκουτρή, δοκιμάσαμε της πείνας το μαρτύριο και γενικά τη δυστυχία της εφηβικής μας ηλικίας, περισσότερο από κάθε άλλον. Ο γραφών πολλές φορές ελιποψύχησα κι ελύγισα και είπα να τα παρατήσω Αλλά ο Γιάννης! Ούτε να το ακούσει τέτοιο πράγμα. Αυτόν οι στερήσεις τον εχαλύβδωναν και η δυστυχία λες και του έδινε φτερά. Στύλωνε τότε απάνω μου τα μυστηριώδη εκείνα μάτια του πίσω από τα φτηνά μυωπικά γυαλάκια και με κατακεραύνωνε: Τρέσας θα γίνεις, μου έλεγε, και ρίψασπις;”

*Π. Κανελλόπουλος: “Ο Συκουτρής αγάπησε αληθινά και με μια βαθιά ιστορική ευθύνη τη γενιά που τάχθηκε να διαπαιδαγωγήσει, δηλαδή τους νέους της εποχής του, αλλά και τη νεότητα ως μορφή ζωής πέρα από κάθε παροδικό σταθμό του χρόνου, αγάπησε βαθιά το έργο του, αγάπησε τη μοίρα της γης του και την πορεία του έθνους του.

*Νάσος Δετζώρτζης: “Παρουσία μοναδική και ανεπανάληπτη στην πρόσφατη ζωή του Έθνους, όχι μόνο με την ευρύτητα της διανοίας του, την σοφία του, την πολυμέρειά του, αλλά και με την έντονη ζωή του, το θερμό πάθος που εδόνιζε κάθε του εκδήλωση, τη φλόγα της καρδιάς του, και προπάντων με το αδέκαστο, το αδαμάντινο ήθος του, που ποτέ δεν εθήτευσε στη σκοπιμότητα ή την εύκολη επιδίωξη της εξωτερικής επιτυχίας και δεν έσκυψε σε συμβιβασμούς και την αληθινά – με την έννοια που ο ίδιος έδινε στην έκφραση - ηρωική ψυχή του, ο Ιωάννης Συκουτρής υπήρξε στη ζωή του Έθνους, όχι μόνο, όπως είπα, μοναδική και ανεπανάληπτη παρουσία πνευματική, αλλά – και το κυριότερο – μοναδική και ανεπανάληπτη, και αναντικατάστατη, παρουσία ηθική.

*Β. Λαούρδας: “Τα μαθήματά του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου εδίδαξε από τον Ιανουάριο του '31 έως τον Ιούνιο του '37, προσείλκυαν πάντα πλήθος κόσμου, φοιτητές από διάφορες σχολές, νέους επιστήμονες, λογοτέχνες, πολιτικούς, άλλο ευρύτερα μορφωμένο κοινό. Ο ίδιος φορές φορές δυσφορούσε για το ακροατήριο αυτό, που διασπούσε με την παρουσία του τον αυστηρό χαρακτήρα της πανεπιστιμιακής αιθούσης. Η δίψα όμως του αθηναϊκού κοινού για τη διδασκαλία του αποτελούσε βεβαίωση της πίστεως του στην ανάγκη που είχε ο Ελληνισμός να γνωρίσει την αρχαία γραμματεία. Όσοι είχανε παρακολουθήσει τα μαθήματα εκείνα δεν θα λησμονήσουνε την ατμόσφαιρα μαγείας που δημιουργούσε ο λόγος του μεγάλου διδασκάλου. Είτε ένα δύσκολο χωρίο του Σοφοκλέους ζητούσε να εξηγήσει, είτε την πολιτική φιλοσοφία του Πλάτωνος ερμήνευε, ο λόγος του είχε τη δύναμη να δεσμεύει τον ακροατή, να τον παρασύρει και να τον ενθουσιάζει. Τα μαθήματα αυτά, το ειδικό επιστημονικό του φροντιστήριο, άλλη σειρά μαθημάτων στην Πάντειο, διαλέξεις σε ευρύτερο κοινό έξω από τις αίθουσες του Πανεπιστημίου, άρθρα σε περιοδικά επιστημονικά και μη, και προπάντων η “Ελληνική Βιβλιοθήκη” της Ακαδημίας των Αθηνών, αποτέλεσαν όλα μαζί μοναδική έως τώρα στην Ελλάδα προβολή του κλασσικού πολιτισμού από έναν και μόνο φιλόλογο. Φίλοι του και μαθηταί του είχαν αρχίσει από νωρίς να αναρωτιώνται έως πότε θα μπορούσε να κρατήσει η δραστηριότητα αυτή. Ο ίδιος δεν ανησυχούσε, γιατί δεν μπορούσε να φαντασθεί ότι παράλληλα με την σκληρή αυτή εργασία θα είχε να αντιμετωπίσει αργότερα οργανωμένη και συστηματική επίθεση συναδέλφων του μέσα και έξω από το Πανεπιστήμιο.”

*Β. Τατάκης: “Ένας πρωτοπόρος σε πολλά και ένας από τους αξιότερους αντιπροσώπους της γενιάς του '30 είναι ο Συκουτρής. Είχε το θάρρος να καυτηριάσει τη ρηχή και φτηνή πνευματική τροφή που κυρίως οι εκπρόσωποι του υλισμού και του κομμουνισμού πρόσφεραν στον τόπο, να μαστιγώσει κάθε δημοκοπία στο χώρο του πνεύματος, να δείξει ότι η ολιγάρκεια στον πνευματικό χώρο είναι έγκλημα, να ξυπνήσει τη δίψα για περισσότεο και βαθύτερο φωτισμό.

*Σωκρ. Β. Κουγέας: “ ΜΙΚΡΟ ΚΑΝΟΝΙ ΕΚΡΕΠΑΡΕ ΜΑ 'ΞΕΜΑΡΜΑΤΩΘΕΙ ΚΑΣΤΡΟ! Αυτός ο στίχος παρμένος από μανιάτικο μοιρολόγι εις ένα μονάκριβο αγόρι, που με τον θάνατόν του έσβησεν η ύπαρξις και τ' όνομα ολοκλήρου οικογενείας ισχυράς και ιστορικής, αυτός ο στίχος ταιριάζει και δια τον αλησμόνητον Συκουτρήν. Πεθαίνει ένας νέος επιστήμων, μικρός εις το ανάστημα, και με τον θάνατόν του κλονίζεται σύρριζα ολόκληρος επιστημονικός κλάδος της χώρας και ξαρματώνεται το κάστρο της ελληνικής φιλολογικής επιστήμης, του οποίου ο μικρός αυτός ολιγόσωμος οπλίτης ήτο ο δυνατώτερος και ρωμαλεώτερος υπερασπιστής.”

*A. Körte, Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Λειψίας, μέλος της Σαξωνικής Ακαδημίας: “Ο αιφνίδιος θάνατος του Ιωάννου Συκουτρή την 21ην Σεπτεμβρίου 1937 υπήρξεν απώλεια βαθύτατα οδυνηρά, όχι μόνον δια την πατρίδα του, αλλά δια την καθ' όλου επιστημονικήν έρευναν της αρχαιότητος, και ιδία την γερμανικήν.
(...) Έτι μάλλον αξιοθαύμαστος υπήρξεν η δράσις του δια την αναδημιουργίαν του όλου ελληνικού πολιτισμού, εις την οποίαν αφωσιώθει κατά τα τελευταία έτη της ζωής του με όλον το πάθος του αγνού πατριωτισμού.

*Paul Maas, Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Βερολίνου: “Εάν τον πρώιμον θάνατόν του ησθάνθησαν ως εθνικήν απώλειαν ευρείς ελληνικοί κύκλοι, αυτό ισχύει ολιγώτερον δια τον μεγάλον κριτικον κειμένων παρά διά τον κοσμοθεωρητικόν αγωνιστήν, ιδία εις την ελληνική νεότητα εύρεν ενθουσιώδεις οπαδούς.”


*Τέλλος Αγράς: “...Έτσι ο θάνατός του, όταν μου τον μετέδωσαν – απότομα και άστοργα – δεν μ' έθλιψε με την φυσικήν οδύνην, με την οποία μα θλίβει η στέρηση ενός ζωντανού ανθρώπου, όταν μας έχουν δέσει μαζί του απλώς κοινά αισθήματα ή κοινές παραστάσεις της ζωής. Αλλ' αισθάνθηκα τον ενδόμυχο φόβο που έχει κανείς όταν ακούει, κάτι σαν από το πέσιμο ενός συμβόλου.
ΒΙΒΛΙΟ: ΠΛΑΤΩΝΙΚΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΘΟΥΛΗ
ΣΕΛΙΔΕΣ: 77 - 82

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις