ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

(...)
   Σκέψη καὶ Ἐνέργεια, αὐτοὶ εἶναι οἱ δυὸ παράγοντες ποὺ ἡ συλλογιά τους τὸν παίδεψε πολὺ ὣς ποὺ νὰ ἀποφασίσει πώς τούς χρειάζεται καί τούς δυό γιά νά ζήσει στά γεμάτα. Ἀφότου βούτησε σέ βάθη ἀφάνταστα καί εἶδε τή γύμνια καί τήν ἀδειοσύνη κάθε ζωῆς, ἔγινε πιό βαθειά ἐπιπόλαιος. Ἀφότου διάβηκε πυκνά καί ἀξεδιάλυτα παρθένα δάση καί εἶδε πώς ἀλήθεια, δηλαδή ζωή, δέν εἶναι μόνο ἡ σκέψη παρά καί ἡ ἐνέργεια, ἀπό τότε ἐπιθύμησε νά ζήσει τήν τωρινή ζωή καί νά λησμονεῖ ὅσο πρέπει τίς περασμένες. Ἀφότου διάλεξε ἕνα ὑπόδειγμα, καί τό ὑπόδειγμά του εἶναι αὐτός ὁ ἴδιος, ἐνεργεῖ ἐπειδή τό ὑπόδειγμά του δείχνει πώς ὁ σωστός ἄνθρωπος, ὁ ξετελειωμένος, δέν εἶναι μονάχα στοχαστικός, παρά καἰ ἐνεργητικός.
   Ὣς τόσο ξέρει καλά πώς ἡ ὅποια ἐνέργεια δέν ἀξίζει, γιατί δέν ἀποδείχνει δύναμη. Ἡ ἐνέργεια πρέπει νά εἶναι τέτοια πού νά τόν ἀνεβάζει σέ στυλοβάτη νικητή ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους. Δέν εἶναι ἀκράτητος στήν ἐνέργεια. Ὅ,τι καί ἂν κάνει πρέπει νά τό κάνει ποιητικά, ὄχι πολὐ βιαστικά, δίχως βαρεμό, μέ θάρρος καί μέ φῶς ἀπό μέσα, ἤρεμα καί σίγουρα. Καί τίς ὧρες πού δέν δύναται νά γίνει νικητής, καλλίτερα νά ζεῖ μοναχός μέ τή σκέψη του γιά προσάναμμα. Ἀλλοιῶς σιχαίνεται τούς ἀνθρώπους.
   Ἐκεῖ στή μοναξιά του – πού εἶναι το γιατρικό τῆς σιχασιᾶς του για τούς ἀνθρώπους – μαζεύονται πάλε οἱ δυνάμεις του, ἀνεβαίνουν τά νερά του, γεμίζουν τίς δεξαμενές του· καί ὅταν εἶναι γιά νά ξεχειλίσουν, τότε τοῦ ἔρχεται ἡ ὄρεξη νά πάει ξανά μέσα στούς ἀνθρώπους γιά νά τούς περεχύσει μέ τούς περισσεούμενους θησαυρούς του. Ἐκεῖ, στή μοναξιά του, κατασταλάζουν κιόλα μέσα του ὅσα μάζεψε ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους καί γίνονται καθάριο χρυσάφι.
   Μά καί κάθε σκέψη, τό ξέρει καλά, δέν ἀξίζει. Δέν τοῦ στέκει ἡ ἐπιστημονική καθιστική μελέτη, πού μπορεῖ νά ξεράνει τόν ἄνθρωπο. Θέλει τή φιλοσοφική, ποιητική, δημιουργική σκέψη, πού ὀρθός καί περπατώντας νά τήν κλώθει.
   Τέσσερις εἶναι, κατά τή γνώμη του, οἱ ἀνθρώπινες καταστάσες· ὁ νικητής, ὁ μοναχός, τό πρόβατο στο κοπάδι καί ὁ νικημένος πού σκοτόνεται. Ἀπ΄ αὐτές φιλοδοξεῖ μόνο τίς δυό πού τοῦ ἀρέσουν, ἢ δεσπότης νικητής ἀνθρώπων ἢ ἐρημίτης μοναχός ἐξόριστος τῆς κοινωνίας. Ὁ νικητής Ἀλέξης θά ἐνεργεῖ μέ σκέψη, ὁ μοναχός Ἀλέξης θά στοχάζεται καί θά περιμαίνει νά ἐνεργήσει.
   Ἡ τυραννία του – νά μήν μπορεῖ νά ἰσοπεδόνεται μέ τούς ἀνθρώπους – θά ὑπάρχει πάντα ὣς πού νά πεθάνει, καί ἀνάγκη πᾶσα νά τό πάρει ἀπόφαση. Οἱ ἄλλοι θά εἶναι γι΄ αὐτόν παντοτινά ἢ ξένοι ἢ ὄργανά του.
   Συχνά ἀπορούσε τί τάχα θά τόν φάει, ἡ σκέψη ἢ ἡ ένέργεια; Τώρα βρίσκεται ἀνάμεσα στίς δυό καί τόν τραβάει πότε ἡ μία καί πότε ἡ ἄλλη, καί οὔτε πρέπει να φαντάζεται πώς μπορεῖ πότε νά ἔλθει μιά μέρα πού θά γλυτώσει ἀπό τό πάλεμα αὐτό τῆς στοχαστικῆς καί τῆς ἐνεργητικῆς του διάθεσης. Ἀλλά ἀντί νά τόν κάνουν ὄργανα τους αὐτές, ἂς τίς κάνει αὐτές ὁ ἴδιος ὄργανά του, ὅπλα νίκης γιά κάποιον ἀγώνα του. Ἡ νίκη του θά εἶναι ἴσως τό νά πολεμάει πάντα, ν΄ ἀγωνίζεται χωρίς νά κουράζεται ποτέ. Ὁ πόλεμος ἑνόνει τίς ὁρμές του ὄλες, καί τίς δυό δυνατότερες, γιατί τέλος πάντων δέν εἶναι αὐτός, ὁ Ἀλέξης, πολλοί ἄνθρωποι, εἶναι καί πρέπει νά ἀπομείνει ἓνας. Τίς πολλές του ὁρμές οἱ δυό δυνατότερες θά τίς βάλουν σέ πειθαρχία, καί οἱ δυό αὐτές πάλι θά ἑνόνονται μέσα του ὅσο πολεμᾶ. Οὔτε εἶναι καί τόσο χωρισμένες ἡ μία ἀπό τήν ἄλλη, ὅσο φαίνονται ἅμα τἰς ντύνεις μέ τίς λέξεις πού τίς ἐκφράζουν. Τό μυαλό τοῦ ἀνθρώπου – ἀτελέστατο ὄργανο – τίς ξεχωρίζει κάπως αὐθαίρετα, καί σ΄ αὐτό φταίει ἡ λαλιά πού εκφράζει καί ἀποκρυσταλλόνει νοήματα μέ λέξεις, πού εἶναι ἀτελέστατα σύμβολα. Καί οἱ λέξες ξεγελοῦν τό μυαλό τοῦ ἀνθρώπου πού τίς φτειάνει.
  Ὅπως καί νά εἶναι, ἐκεῖνο τόν καιρό ὁ Ἀλέξης εἶχε ἀποφασίσει πώς ἡ φιλοσοφική σκέψη καί ἡ πολιτική ἐνέργεια εἶναι οἱ δυό δυνατότερες ὁρμές του, καί πώς αὐτά εἶναι καί οἱ σκοποί του καί τά ὄργανά του γιά νά επιδράσει στούς ἀνθρώπους. Καί ἐπειδή εὐκολότερα μποροῦσε νά ἐπηρεάσει τούς τριγυρινούς του, καί τριγυρινοί του ἧταν οἱ ἄνθρωποι τῆς φυλῆς του, σ΄ αὐτούς ἐπάνω ἀποφάσισε νά σκορπίσει ὅση δύναμη εἶχε. Ὅσο καί νά μήν ἤθελε νά τό ὁμολογήσει, τοῦ ἄρεζε νά ἐπηρεάζει ἀνθρώπους.

(...)

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ ΕΡΓΑ Α΄ / ΟΣΟΙ ΖΩΝΤΑΝΟΙ
Κεφάλαιο: ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Σελ.: 309 – 311
Εκδόσεις ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις