ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΣ, ΥΠΟ ΤΟΥ Δ. ΒΕΖΑΝΗ



   «Κράτος και Έθνος». Τι είναι το Κράτος και τι είναι το Έθνος; Είναι ένα προκαταρκτικό ζήτημα από την ορθή τοποθέτηση του οποίου εξαρτάται η λύση των περαιτέρω προβλημάτων τα οποία θα σας αναπτύξω. Πολλοί συγχέουν την έννοια Κράτος και Έθνος και πιστεύουν ή υπολαμβάνουν ότι δυνάμεθα να χρησιμοποιώμεν τον όρο Κράτος ως ισοδύναμον με τον όρο Έθνος. Εν τούτοις υπάρχουν γενικαί διαφοραί, οι οποίες χωρίζουν τις έννοιες Κράτος και Έθνος.

   Θα αρχίσωμεν πρώτον από την ανάπτυξιν της έννοιας του Κράτους. Γνωρίζομεν όλοι ότι το Κράτος είναι ένα φαινόμενο κοινωνικό. Το Κράτος αναπτύσσεται εις την Κοινωνίαν και προϋποθέτει την Κοινωνίαν. Πρώτα από όλα λοιπόν το Κράτος είναι φαινόμενο κοινωνικόν. Διατί; Διότι άνευ ενός λαού, άνευ μιας Κοινωνίας επί της οποίας επιβάλλεται η Πολιτειακή βούλιση, Κράτος δεν νοείται.
   Έπειτα, το Κράτος, δια να κατορθώσει να επιβάλει την βούλησή του, χρησιμοποιεί έναν οργανισμό, ένα σύνολο οργάνων, πολιτικών και στρατιωτικών, τα οποία ευρίσκονται εις ιεραρχικήν σχέση μεταξύ τους και καταλήγουν εις την ύψιστη κορυφή, από την οποία εκπορεύεται η πολιτειακή βούληση, εξ αυτού δε και ονομάζεται Κυρίαρχος Δύναμη. Αυτή η ομάς των οργάνων, τα οποία είναι στελεχωμένα και εντεταγμένα, αποτελεί μια κοινωνική ομάδα. Άρα και εξ αυτού του λόγου το Κράτος είναι φαινόμενο Κοινωνικό. Τέλος η κυρίαρχος δύναμη αποτελείται, είτε από ένα όργανο, είτε από ομάδα οργάνων. Αλλά δια να καταλάβωμεν το Κράτος ας εξετάσουμε προηγουμένως την Κοινωνία, η οποία αποτελεί την βάση από την οποία εκπορεύεται το Κράτος.
   Όταν λέγωμεν Κοινωνία, εννοούμε ένα σύνολο ανθρώπων. Αυτή είναι η πρώτη έννοια από την οποία αναχωρούμε. Πότε εμφανίζεται η Κοινωνία μέσα στην ιστορία; Η Κοινωνία ιστορικώς πρέπει να τοποθετηθεί εις την αρχή της ανθρώπινης ιστορίας. Βέβαια δεν είναι μετ΄ απολύτου ακριβείας και σαφήνειας, μετ΄ απολύτου βεβαιότητος, εξακριβωμένος ο χρόνος γενέσεως της Κοινωνίας μέσα εις την ανθρώπινη ιστορία. Πάντως οι ανθρωπολογικές έρευνές τείνουν να αποδείξουν, ότι ευθύς εξ αρχής με την γένεσιν του ανθρώπου, παρουσιάζεται το φαινόμενο της Κοινωνίας, δηλαδή το φαινόμενο ενός συνόλου ανθρώπων συμβιούντων ομού. Βέβαια, το τι είναι Κοινωνία είναι και αυτό ένα πρόβλημα. Και εάν ανοίξετα μιαν οιανδήποτε Κοινωνιολογία, θα ιδήτε ότι το κύριον πρόβλημα, περιξ του οποίου περιστρέφεται η Κοινωνιολογία, είναι τι είναι Κοινωνία. Και κάθε κοινωνιολόγος δίδει τον δικόν του ορισμόν εις την έννοια του κοινωνικού φαινομένου.

   Εδώ δια να προχωρήσωμεν, θα αναχωρήσωμεν από μιαν απλούστατην έννοιαν της Κοινωνίας, η οποία καλύπτει πάσα εμφάνιση κοινωνικού φαινομένου.
   Λέγοντες Κοινωνία εννοούμε σύνολο ανθρώπων, οι οποίοι ευρίσκονται εις σχέσεις μεταξύ τους. Εκείνο το οποίον πρέπει να αποσαφηνισθεί και να καθορισθεί εξ αρχής είναι, ότι αι σχέσεις αι οποίαι συνιστούν την Κοινωνία δεν είναι μόνον σχέσεις οικονομικαί. Είναι οικονομικαί, είναι πνευματικαί, είναι ηθικαί, είναι σχέσεις σεξουαλικαί. Λοιπόν η έννοια της Κοινωνίας δεν είναι, όπως ο Μαρξισμός διδάσκει και προπαγανδίζει, ένα σύνολο ανθρώπων ευρισκόμενων εις σχέσεις αποκλειστικώς οικονομικούς προς αλλήλους. Όχι, ευθύς εξ αρχής η Κοινωνία παρουσιάζεται ως ένα σύνολο ανθρώπων, οι οποίοι τελούν μεταξύ τους εις σχέσεις, οι σχέσεις αυτές μπορεί να είναι σεξουαλικές, οικονομικές, πνευματικές και ψυχικές. Αλλά πάντως αυτή η ύπαρξις συνόλου ανθρώπων, συνδεδεμένων δια σχέσεων μεταξύ των, συνιστούν το φαινόμενον το κοινωνικόν.
   Τώρα, πόθεν εκπορεύεται η Κοινωνία; Πως εσχηματίσθει η Κοινωνία; Το κοινωνικόν πρωτοκύτταρον από το οποίο εδημιουργήθει κατόπιν η Κοινωνία είναι αναμφισβήτητως η οικογένεια. Είναι ο πρώτος κοινωνικός σχηματισμός, ο οποίος αποτελείται από δυο άτομα διαφόρου φύλου και από τα τέκνα των, τα οποία είναι προϊόντα της ενώσεως των ατόμων αυτών. Άρα ο αρχικός σύνδεσμος της κοινωνίας είναι ο φυλετικός. Βραδύτερον παρουσιάζεται και η μεγαλοοικογένεια. Η μεγαλοοικογένεια είναι κάτι το οποίον συγγενεύει προς την οικογένεια, αλλά διαφέρει από αυτήν. Η μεγαλοοικογένεια είναι ένα σύνολο μικρότερων οικογενειών, οι οποίες τελούν υπό την αρχηγία και την διοίκηση του αρχηγού της οικογένειας, ο οποίος μαζί με τα τέκνα του, μαζί με τας οικογένειας των τέκνων του, σχηματίζει την μεγαλοοικογένεια. Αυτός ο τύπος απαντάται και εις την Αρχαϊκή Ελλάδα, αλλά και εις την Ρώμη. Εν συνεχεία έχουμε το γένος, το οποίο αποτελείται από πολλές οικογένειες, οι οποίες έχουν κοινό πρόγονο. Μετά το γένος έρχεται πλέον ο λαός, η Κοινωνία, η πόλις.
   Αυτή είναι η Κοινωνία από την οποία προέρχεται το Κράτος. Το Κράτος δεν συμπίπτει με την Κοινωνία. Προέρχεται από την Κοινωνία, προϋποθέτει την Κοινωνία. Εόιναι το ίδιο το Κράτος φαινόμενο κοινωνικόν, αλλά υπάρχει ένα αισθητόν γνώρισμα, μια βασική διαφορά η οποία χωρίζει το Κράτος και την Πολιτείαν, όπως την αποκαλούμε εμείς στην επιστημονική γλώσσα, από την Κοινωνία. Πολιτεία και Κοινωνία δεν ταυτίζονται. Η Πολιτεία ταυτίζεται με το Κράτος και το Κράτος έχει διαχωριστικό και ουσιώδες γνώρισμα, το οποίο το διακρίνει από την Κοινωνία, το στοιχείο της βίας και του εξαναγκασμού. Χωρίς βία, χωρίς εξαναγκασμό, χωρίς επιβολή της βουλήσεως επί του συνόλου της Κοινωνίας, Κράτος δεν νοείται, Πολιτεία δεν νοείται. Άρα το στοιχείο του εξαναγκασμού παραμένει το βασικόν χαρακτηριστικό, άνευ του οποίου το Κράτος δεν υπάρχει.
   Βέβαια, εις τους σύγχρονους καιρούς και με την πρόοδο των αντιλήψεων ανθρωπιστικών ή εθνικιστικών εάν θέλετε, υπάρχει η τάση να ταυτίζεται η Πολιτεία με την Κοινωνία και να προσλαμβάνει σκοπούς, να έχει επιδιώξεις, οι οποίες να είναι ομόρροποι προς τις επιδιώξεις και την θέληση του κοινωνικού συνόλου. Πρέπει όμως να είναι γνωστό και να είναι σαφές ότι η έννοια του Κράτους συνάπτεται ουσιωδώς με την έννοια του εξαναγκασμού. Κράτος θα πει σε τελευταία ανάλυση βία, η οποία επιβάλλει την βούληση της επί του κοινωνικού συνόλου. Εάν συμβεί σε μελλοντικό χρόνο να καταστεί η βία περιττή, τότε απλούστατα Κράτος δεν θα υπάρχει.
   Το Κράτος είναι ένα φαινόμενο. Υπάρχουν πολλές θεωρίες και άπειροι τρόποι αντιλήψεως της έννοιας του Κράτους. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες διδασκαλίες, οι οποίες κάθε μια κατά τον δικό της τρόπο αντλαμβάνεται το Κράτος και οικοδομεί το σύστημα των εννοιών, που αποτελούν τις βάσεις του Κράτους ή της Πολιτείας. Αλλά εκείνο, που χαρακτηρίζει όλες τις θεωρίες, είναι το στοιχείο του εξαναγκασμού.
   Ο Ντυγκί, ο διάσημος Γάλλος Πολιτειολόγος και Συνταγματολόγος λέει ότι, το Κράτος είναι η σχέσεις των Κυβερνώντων, προς τους Κυβερνωμένους. Ο Φίλσερ, άλλος διάσημος Γερμανός Πολιτειολόγος, δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι δεν υπάρχει ο εξαναγκασμός στην ρίζα του Κράτους, και λέει ότι εκείνο το οποίο χαρακτηρίζει το Κράτος, είναι η αναγκαστικότητα των κανόνων, τους οποίους θέτει. Κράτος είναι νομικόν πρόσωπον, μονίμως διαβιούντος λαού εν ορισμένο χώρο, το οποίο είναι εφοδιασμένο με πρωτογενή πολιτική εξουσία, με εξουσία εξαναγκασμού.
   Δεν θα σας κουράσω με το να σας αναπτύξω γνώμες και άλλων θεωρητικών περί του Κράτους, διότι όλες οι γνώμες αυτές, όπως σας είπα, μπορούν να διαφέρουν σε λεπτομέρειες στον τρόπο αντίληψης του Κράτος, αλλά δεν δύνανται να αποστούν από τη βασική διάγνωση, ότι το Κράτος ίσον βία.
   Τώρα στο σημείο αυτό, κατά το οποίο το Κράτος είναι ουσιαστικώς συνδεδεμένον με την έννοιαν της κοινωνικής βίας, είναι δυνατόν να υπάρξουν ορισμένες αμφιβολίες. Μέσα στο κοινωνικό σύνολο, είναι αναμφισβήτητο ότι υπάρχουν περιπτώσεις ασκήσεως βίας ή εξουσίας από κέντρα. Όλα αυτά τα κέντρα αποτελούν το Κράτος; Ο Νομάρχης λ.χ. ο οποίος εκδίδει μια διάταξη σύμφωνα με τον νόμο, η οποία έχει εξαναγκαστικό χαρακτήρα και επιβάλλεται, ο Διοικητής μιας Στρατιωτικής Μονάδος, ο οποίος εκδίδει μια διαταγή ή ο Διοικητής ενός Τάγματος Χωροφυλακής, ο οποίος έχει το δικαίωμα να εκδίδει μια διαταγή, όλα αυτά τα κέντρα από τα οποία εκπορεύονται πράξεις οι οποίες έχουν χαρακτήρα εξαναγκαστικό και υποχρεωτικό, αποτελούν Κράτος; Αναμφισβήτως όχι.
   Αυτά τα μερικώτερα κέντρα, από τα οποία εκπορεύονται πράξεις εφωδιασμένες με καταναγκαστικό χαρακτήρα, δεν αποτελούν Κράτος. Αποτελούν απλώς κρατικά όργανα. Η διάκριση μεταξύ του Κράτος και του κρατικού οργάνου έγκειται εις το ότι το Κράτος είναι ύψιστη πηγή της εξουσίας, η ανώτατη δύναμη, η οποία επιβάλλει την θέλησή της επί του κοινωνικού συνόλου. Αυτή η εξουσία, η οποία εκείθεν εκπορεύεται, δεν δύναται να ασκηθεί αμέσως. Ακτινοβολεί προς ορισμένα κέντρα, τα οποία την παραλαμβάνουν. Παραλαμβάνουν όμως μια περιορισμένη εξουσία και την εφαρμόζουν προς τα κάτω. Συνεπώς τα κρατικά όργανα είναι ενδιάμεσοι σταθμοί, οι οποίοι παραλαμβάνουν την πολιτική εξουσία. Εκείνο το οποίο διακρίνει και χωρίζει βασικώς την εξουσία των οργάνων από την εξουσία του Κράτους, είναι ότι η εξουσία την οποία ασκούν τα όργανα του Κράτους είναι περιορισμένηαπό την ανωτέρα βούληση της κυρίαρχου δυνάμεως, ενώ η εξουσία την οποία ασκεί η κυρίαρχος δύναμη είναι απεριόριστη. Συνεπώς όταν λέγωμεν και ομιλούμεν περί κρατικής εξουσίας και περί Κράτους, δεν εννοούμε κάθε κέντρο από το οποίο εκπορεύεται δύναμη και εξουσία μέσα στο κοινωνικό σύνολο, διότι τα κέντρα αυτά αποτελούν όργανα. Είναι, όπως σας είπα, ενδιάμεσοι σταθμοί, οι οποίοι παραλαμβάνουν την εξουσία περιορισμένη, εν αντιθέσει προς την απεριόριστη εξουσία, η οποία εκπορεύεται εκείθεν.
   Με αυτές τις βασικές έννοιες που σας έδωσας, σας έχω αποσαφηνίσει περίπου την έννοια του Κράτους εν αντιδιαστολή προς τα κρατικά όργανα.

   Έρχεται όμως τώρα το ζήτημα της σχέσεως του Κράτους προς το Έθνος. Ποια είναι η σχέση του Κράτους προς το Έθνος; Τι είναι Έθνος; Και πως οι δύο σχέσεις συνάπτονται ουσιαστικώς προς αλλήλας;
   Το Κράτος δια να λάβωμεν την πλέον κρατούσα αντίληψην, είναι νομικό πρόσωπο – όπως λέγει η άρχουσα διδασκαλία – μονίμως διαβιούντος λαού εν ορισμένο χώρο, το οποίον νομικό πρόσωπο είναι εφωδιασμένο με πρωτογενή πολιτική εξουσία. Αυτό είναι, που σήμερα λέμε, απεριόριστος πολιτική εξουσία, εν αντιθέσει προς την δευτερογενή εξουσία των οργάνων.
   Τώρα θα μου πείτε, δια ποιό λόγο η θεωρία κατέληξε να χαρακτγηρίσει το Κράτος ως νομικόν πρόσωπο; Ο λόγος έγκειτε εις τούτο: Ότι θέλει εις την έννοια και την ουσία του Κράτους να προσδώσει διάρκεια, την οποία δεν μπορεί να έχουν τα άτομα, τα οποία γεννώνται και θνήσκουν. Θέλει η θεωρία να εκδηλώσει, ότι αυτό που λέγεται Κράτος διαρκεί υπέρ τα άτομα που το απαρτίζουν το Κράτος και τα οποία ασκούν την εξουσία. Αυτή η διάρκεια της κυρίαρχης δύναμης εκφράζεται με τον όρο του Νομικού Προσώπου. Δεν θέλω βέβαια να σας αναλύσω τα υπέρ και τα κατά της εξουσίας αυτής. Αλλά βλέπεται ότι υπάρχει και εδώ η έννοια της υπέρτατης εξουσίας.
   Ο λαός αποτελεί την βάσιν του Κράτους. Ο Κρατικός λαός. Το σύνολο των υπηκόων. Εδώ ακριβώς γεννάται η διαστολή της έννοιας του Έθνους από την έννοια του λαού. Ο λαός, ο οποίος αποτελεί την βάσιν του Κράτους, είναι ένα σύνολο ανθρώπων υποκειμένων εις την κρατικήν εξουσία. Έθνος όμως είναι κάτι διαφοραιτικό από τον λαό. Έθνος σημαίνει ένα λαόν, του οποίου τα μέλη έχουν μεταξύ τους ορισμένους δεσμούς, οι οποίοι είναι δεσμοί προερχόμενοι από μίαν κοινή καταγωγή πρώτον, δεύτερον από κοινή γλώσσα, τρίτον από κοινή θρησκεία, τέταρτον από κοινές παραδόσεις και το οποίο σύνολο, λόγω αυτής του της κοινωνικής υφής, έχει και αισθάνεται ορισμένη αποστολή και αισθάνεται ορισμένο προορισμό. Άρα το Έθνος δεν είναι απλώς ένας λαός. Ημπορεί να υπάρχει λαός, ο οποίος να μην είναι Έθνος. Έθνος είναι ένας λαός ο οποίος έχει ένα ποιοτικό διαφορισμό, ο οποίος έγκειται σε ορισμένους δεσμούς, οι οποίοι είναι: κοινή καταγωγή, κοινή γλώσσα, κοινή παράδοση, κοινή θρησκεία και ο οποίος λόγω της συμβιώσεώς του αυτής, έχει το αίσθημα μίας κοινής αποστολής. Άρα το Έθνος αποτελεί ένα δεδομένον φύσεως προκρατικής προνομιακής, δηλαδή ο εθνικός δεσμός προϋπήρχε του Κράτους.
   Σημαντικό επίσης είναι, ότι η έννοια του Έθνος, όπως σας την όρισα, δεν είναι αναγκαία συνδεδεμένη με τις ρίζες εκείνες οι οποίες συνιστούν την έννοια της Πατρίδος. Δηλαδή σας είπα ότι Έθνος είναι ένας λαός, του οποίου τα μέλη έχουν ορισμένους δεσμούς μεταξύ τους. Οι τέσσερις παράγοντες που σας ανέφερα μπορούν να υπάρχουν κεχωρισμένοι ή ομού ή σε ένα Έθνος να προεξάρχει ο ένας δεσμός και εις άλλο, ο άλλος δεσμός. Η ουσία πάντως είναι, ότι όλοι οι δεσμοί, καταλήγουν εις την αίσθηση της κοινής αποστολής του λαού. Και δια να δώσω ένα παράδειγμα, είναι δυνατόν να υπάρχει ένα Έθνος το οποίον να μη στηρίζεται εις κοινή γλώσσα αλλά εις τις κοινές παραδόσεις. Ας πάρουμε την περίπτωση της Ελβετίας – του Ελβετικού λαού, ο οποίος αποτελείται από διαφορετικά τμήματα. Υπάρχει τμήμα, όπου ομιλείται η Γερμανική γλώσσα, άλλο που ομιλείται η Γαλλική και άλλο που ομιλείται η Ιταλική. Παρά ταύτα όμως ο Ελβετικός λαός, καίτοι αποτελείται από τμήματα που μιλάνε διάφορες γλώσσες, αποτελεί κοινόν Έθνος, διότι έχει το αίσθημα μιας κοινής αποστολής, το οποίο ριζώνεται στις κοινές παραδόσεις και στους αγώνες υπέρ της ελευθερίας του Ελβετικού λαού. Εκείνο το οποίο είναι βέβαιο, είναι ότι όσον περισσότερον συντρέχουν οι παράγοντες αυτοί, τόσο περισσότερον ενδυναμούτε και στερεούτε το Έθνος. Στην περίπτωση τη δική μας – εις την Ελλάδα – έχουμε στην Μακεδονία μερικούς ξενόγλωσσους, οι οποίοι έχουν το Ελληνικό αίσθημα. Και δικαίως αυτούς οι οποίοι είναι Έλληνες στην ψυχή, αλλά Σλαύοι τη γλώσσα, τους κατατάσσομεν εις το Ελληνικό Έθνος. Πλην όμως δεν πρέπει να επαναπαυθούμε εκεί. Όσον περισσότερο εθνικώς εκπαιδεύονται αυτοί, τόσον περισσότερο πιστοί και γνήσιοι Έλληνες γίνονται. Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να αγνοήσωμεν το γεγονός και να αδιαφορήσωμεν, ότι ομιλούν Σλάβικα. Πρέπει η Ελληνική Πολιτεία να καταβάλλει κάθε προσπάθεια, διότι δι΄ αυτού του τρόπου θα πλησιάσουν περισσότερο την Ελληνική κοινωνία και θα αποτελέσουν γνησιώτερα μέλη χωρίς να παραγνωρίζουμε, ότι η έννοια του Έθνους αποτελείται από τέσσερις ρίζες και όσο περισσότερα άτομα ανήκουν στις τέσσερις αυτές ρίζες, τόσο γνησιώτεροι Έλληνες είναι, τόσο γνησιώτερα μέλη της Ελληνικής Εθνικής Κοινότητας αποτελούν αυτά.
   Το Έθνος λοιπόν είπομεν, ότι είναι λαός, λαός όμως ειδικής φύσεως. Ουχί πας λαός αποτελεί Έθνος, αλλά μόνον ο λαός εκείνος ο οποίος έχει τα χαρακτηριστικά, περί των οποίων σας μίλησα. Αυτό είναι το Έθνος εις πρώτον βαθμόν. Έχει όμως και ένα δεύτερο βαθμό το Έθνος. Όταν λέγωμεν Έθνος αποβλέπομεν ακριβώς εις τους δεσμούς αυτούς, οι οποίοι συνδέουν τα μέλη ενός λαού και του προσδίδουν αυτήν την τεράστια δύναμη, η οποία λέγεται Εθνισμός. Δι΄ αυτό σε ένα δεύτερο βαθμό το Έθνος δεν είναι μόνο το σύνολο των ζώντων τους οποίους συνδέουν αυτοί οι δεσμοί, αλλά είναι το σύνολο των γενεών, παρελθουσών, παρουσών και μελλουσών, αι οποίαι εμφανίζουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Αυτό είναι το Έθνος εν δευτέρω βαθμώ. Το Έθνος υψωμένο σε αυτόν το βαθμό, δεν αποτελείται μόνον από ζώντας. Έτσι φθάνωμεν εις την βαθυτέραν έννοια του Έθνους, ότι είναι το σύνολο των γενεών. Αυτό δε εκφράζει θαυμασίως ο ποιητής μας Κωστής Παλαμάς, εις ένα ωραίο δίστιχο, εις το οποίο ορίζει την έννοια του Έθνους, καλλίτερα ίσως από ότι την όρισαν οι πολιτειολόγοι και οι κοινωνιολόγοι. Λέγει κάπου ότι «χρωστάμε σ΄ όλους όσους ήρθαν, πέρασαν, θα έρθουν, θα περάσουν». Μέσα σε αυτό το θαυμάσιο δίστιχο, κατορθώνει και δίδει ο ποιητής με μίαν βαθύτητα και με έναν αισθητήριον πρωτοφανές, όπως κανείς πολιτειολόγος ή κοινωνιολόγος θα μπορούσε να δώσει, έναν ορισμό.

   Τώρα θα προχωρήσω ακόμη να διακρίνω την έννοια του Έθνους από την έννοια της φυλής. Τι είναι φυλή; Φυλή είναι το Έθνος το οποίο στηρίζεται αποκλειστικώς εις τον παράγοντα της κοινής καταγωγής. Σας μίλησα δια τέσσερις ρίζες του Έθνους: Κοινή καταγωγή, κοινή γλώσσα, κοινή θρησκεία, κοινές παραδόσεις. Η θεωρία της φυλής αποχωρίζει από τις ρίζες αυτές μια, την έννοια της καταγωγής, ενώ το Έθνος λαμβάνει υπ΄ όψιν και τις άλλες τρεις ρίζες και λέγει ότι αυτή η γνώση της κοινωνικότητος, αυτή η συνείδηδη των κοινών πεπρομένων μπορεί να στηρίζεται και εις την καταγωγή και στις άλλες τρεις ρίζες.
   Προσέξατε ποια διαφορά έχει δι΄ ημάς τους Έλληνες και δια την Ελληνική Ιστορία η έννοια της Φυλής και του Έθνους. Ο Φαλλμεράιερ είχεν εκφέρει κατά τον πρώτον ήμισυ του 19ου αιώνος μια θεωρία περί του Ελληνισμού και ε΄θιχε πει, ότι οι Έλληνες δεν έχουν ουδεμία σχέση με τους Αρχαίους Έλληνες, διότι εν τω μεταξύ, όπως είναι γνωστόν και όπως διαπιστούται από την Ιστορία, κατήλθον εις τον τόπο διάφορα Σλάβικα φύλα, τα οποία εγκαταστάθησαν εδώ, τα οποία αλλοίωσαν το εθνολογικόν σύστημα του πληθυσμού. Και τούτο το εστήριζε και σε διάφορα τοπωνύμια τα οποία έχουν σλάβικες καταλήξεις.
   Χωρίς να θέλουμε να επεισέλθουμε εις το ζήτημα, εάν και κατά πόσο τα φύλα αυτά εγκαταστάθησαν πράγματι εδώ ή εάν εξήλθον και έφυγον, πράγμα το οποίο είναι εξ ίσου φυσικό με το πρώτο, είναι φυσικό ότι τα ξένα αίματος φύλα είναι βέβαιο ότι αφωμοιώθηκαν λόγω της πνευματικής ακτινοβολίας του Ελληνισμού και κατέστησαν μέλη του Ελληνικού Έθνους. Συνεπώς οι Νεοέλληνες είναι αναμφισβήτητα συνέχεια των Αρχαίων Ελλήνων. Άρα, από της απόψεως αυτής, εφ΄ όσον λαμβάνουμε υπ΄ όψιν και τις τέσσερις αυτές ρίζες, αποδεικνύεται ότι η θεωρία η φυλετική, εν προκειμένω, δεν έχει αξίαν και δεν δύναται να κλονίσει την αναμφισβήτητον αλήθεια του Ελληνισμού ανά τους αιώνες. Δι΄ αυτό η Ελληνική Ιστορία και η θεώρηση του Ελληνισμού δέον να γίνει ουχί με την έννοια της φυλής αλλά με την έννοια του Έθνους, διότι επί της έννοιας του Έθνους στηρίζεται η ουσία του και η δύναμή του. Βεβαίως δεν παραγνωρίζουμε την καταγωγή, αλλά στηρίζουμε την έννοια του Έθνους και εις την καταγωγήν και στις άλλες τρεις ρίζες, περί των οποίων σας μίλησα.

   Η έννοια του Έθνους τώρα θα εξετασθεί σε σχέση προς την έννοια του λαού από απόψεως πραγματικής. Κάθε λαός – είπαμε – δεν αποτελεί Έθνος. Υπάρχουν παραδείγματα κρατών, τα οποία αποτελούνται από περισσότερα έθνη. Πάρετε π.χ. την προπολεμική Αυστρο-Ουγγαρία. Είναι γνωστό ότι στην Αυστρο-Ουγγρική Μοναρχία υπήρχαν Γερμανοί, Μαγυάροι, Τσεχοσλοβάκοι, Ρουθηνοί κ.λπ. Δέκα εννέα εν όλω Εθνότητες υπολογίζει η στατιστική, μέσα στους λαούς της Αυστρο-Ουγγρικής Μοναρχίας.
   Επίσης στην Ρωσία την σημερινή είναι αναμφισβήτητο, ότι υπάρχουν λαοί διαφόρων Εθνοτήτων. Υπάρχουν όμως και κράτη εθνογενή, των οποίων ο λαός αποτελεί μία και μόνο Εθνότητα. Επίσης είναι δυνατόν η έννοια του Έθνους, να είναι ευρυτέρα της έννοιας του λαού, να υπάρχουν δηλαδή εξαρτήματα του Έθνους, τα οποία ευρίσκονται εκτός των κρατικών ορίων, όπως συμβαίνει και στην δική μας περίπτωση, όπου υπάρχει αλύτρωτος Ελληνισμός, ο οποίος ευρίσκεται πέραν των ορίων του σημερινού Ελληνικού Κράτους.
   Τέλος δε, δεν πρέπει να λησμονήται, ότι υπάρχουν και Κράτη με λαόν ο οποίος δεν έχει αποκτήσει ακόμη αυτή την Εθνική συνείδηση, περί της οποίας σας μίλησα. Ακόμη και εις αυτόν τον Αμερικάνικο λαό των ΗΠΑ αμφισβητήται και μπορούν να υπάρξουν βάσιμες αμφιβολίες, εάν ο λαός αυτός αποτελεί Έθνος. Είναι ζήτημα εάν ο λαός έχει κατορθώσει να αποκτήσει Εθνότητα. Δι΄ αυτό βλέπετε να προβάλλωνται δύο έννοιες σήμερον στην Αμερική. Η έννοια του Αμερικάνικου λαού και η έννοια των Ηνωμένων Πολιτειών. Η έννοια του Έθνους ουδαμού εμφανίζεται.

   Τώρα όσον αφορά εις την έννοια του Κράτους προς το Έθνος. Το Έθνος, όπως σας τον όρισα ως ένα προκρατικό δεσμό, δηλαδή δεσμό υφιστάμενο ανεξαρτήτως και προ του νομικού Δικαίου, που επιβάλλει το Κράτος, αποτελεί ένα τεράστιας σημασίας παράγοντα δια την ύπαρξιν και την ευημερίαν του Κράτους. Είναι αναμφισβήτητον, ότι όσον περισσότερο εθνικοποιημένος είναι ο λαός, τόσον η δύναμις και η απόδοσις του Κράτους είναι μεγαλυτέρα. Τρανό παράδειγμα και τρανή απόδειξη της σημασίας του Έθνους δια την ύπαρξιν της ελευθερίας του λαού, είναι το Ελληνικό Έθνος, το οποίο κατώρθωσεν να επιβιώσει και να ανορθωθεί παρά τις αντίξοες εξαιρετικά περιστάσεις, μόνο, και μόνο διότι είχε ένα ζωντανό Εθνικόν αίσθημα και την αίσθηση του δεσμού αυτού, περισσότερον από οιονδήποτε άλλο Έθνος.
   Το Έθνος όμως, δεν αποτελεί μόνον παράγοντα και προϋπόθεση της ρώμης και της υγείας ενός Κράτους. Το Έθνος αποτελεί κάτι το οποίον δύναται και πρέπει να καλλιεργήται από το Κράτος συνειδητώς, με όλα τα μέσα τα οποία διαθέτει. Μπορεί και πρέπει το Κράτος να καλλιεργεί την ιδέαν του Έθνους. Δεν μπορούμε να είμαστε αδιάφοροι έναντι της τεράστιας σημασίας αυτού του παράγοντα. Το Σχολείο, ο Στρατός, η Νεολάια, πρέπει να εμπνέονται και να καθοδηγούνται από την έννοια του Έθνους. Μόνο η καλλιέργεια της ιδέας του Έθνους είναι εκείνη η οποία μπορεί να αποτρέψει την νεολαία από του να πέσει εις τας ανατρεπτικάς θεωρίας, οι οποίες αποτελούν το Κέντρο του Κομμουνισμού. Φρονώ ότι το Σχολείο, στο σημείο αυτό πρέπει να παίξει τον πρώτο ρόλο. Και ιδιαιτέρως, βάση στην ανάπτυξη του εθνικού αισθήματος πρέπει να παράσχει η Ελληνική Ιστορία, η οποία πρέπει να διδάσκεται από μία γνήσια εθνικιστική γραμμή.
   Όλα τα διαλυτικά στοιχεία, τα οποία παρεμβάλλονται επίτηδες στην Ελληνική Ιστορία, όπως και εις πάσαν ισορία, πρέπει να αποβάλλωνται και να γίνει μια γνήσια Ελληνική Ιστορία, η οποία να δεικνύει την συνέχεια του Ελληνικού Λαού ανά τους αιώνες και τους αγώνες του, δια να ολοκληρώσει την εθνική του ύπαρξη. Ιδίως δι΄ ημάς τους Έλληνες η καλλιέργεια της Εθνικής Συνειδήσεως πρέπει να αποτελέσει το πρώτο μέλημα και την πρώτη φροντίδα. Πρέπει να καταστεί συνείδηση βαθειά όλων Υμών, οι οποίοι είστε Ηγέτες της Ελλάδος εις ένα από τους σπουδαιότερους τομείς της κρατικής ενέργειας και της κρατικής δραστηριότητας, ότι παρά πάσαν διπλωματίαν, παρά πάσαν οιανδήποτε συμμαχίαν και συμφωνίαν, το Ελληνικό Έθνος, όσο βαθειά και εάν ανατρέξωμεν εις την Ιστορία, ως σήμερον, περιβάλλεται από εχθρούς. Μπορεί οισδήποτε Βενιζέλος ή Μεταξάς να έχουν διαφόρους αντιλήψεις περί εξωτερικής πολιτικής και εξωτερικών σχέσεων, η Ελλάς όμως περιβάλλεται από εχθρούς και οι εχθροί της είναι και οι Σλάβοι και οι Τούρκοι και οι Φράγκοι. Αυτή είναι η πραγματικότης.
   Βέβαια το Κράτος και η Διπλωματία θα κάμει ελιγμούς, θα δίδει τα χέρια και τα πόδια και θα κάμει οιοσδήποτε ενέργειας θέλει. Εσείς όμως οι πραγματικοί Ηγέτες, οι οποίοι έχετε στα χέρια σας τα νιάτα της Ελλάδος, οι οποίοι είσθε κυρίως φορείς της Εθνικής Ιδέας, δεν πρέπει να λησμονείτε, ότι η Ελλάς περιβάλλεται από εχθρούς. Μας αφυπνίζουν βέβαια ορισμένα γεγονότα των εχθρών μας, αλλά η αφύπνιση αυτή πρέπει να γίνει συνείδηση και έντονος Εθνική Ιδέα, διότι εάν δεν δώσουμε εις την νεολαία μας μια τροφή, ένα όνειρο, ένα ίνδαλμα, σας βεβαιώ ότι η νεολαία αυτή δεν μπορεί να σταθεί. Θα παραδοθεί εις τον Κομμουνισμό ολόψυχως, ο οποίος της υπόσχεται παραδείσους επίγειους. Πρέπει αναμφισβήτως και απαραιτήτως η νεολαία μας να τραφεί, να σταθεί, να ανδρωθεί με τα μεγάλα αυτά Εθνικά Ιδανικά. Μόνον αυτά μπορούν να κρατήσουν την Νεολαία μας.



Δημήτριος Βεζανής

Κράτος και Έθνος 
Σελ.: 7 – 18

Σημείωση: Τα θέματα που παρουσιάζονται στο εν λόγω βιβλίο αφορούν τις θεμελιώδεις έννοιες του Κράτους, των σκοπών του και της οργανώσεώς του. Προέρχονται από μαθήματα του Δ. Βεζανή σε Αξιωματικούς, που είχαν γίνει στη σχολή Γενικής Μορφώσεως του Γ.Ε.Σ., χρονολογικώς δε τοποθετούνται στην μεταπολεμική περίοδο. Μπορεί να μην πρόκειται για εμπεριστατωμένες πραγματείες, αλλά έχουν την ζωντάνια του προφορικού λόγου, μια που προέρχονται από απομαγνητοφωνήσεις. Ο αείμνηστος καθηγητής με απλά και κατανοητά λόγια σχηματοποιούσε τις έννοιες, που είναι τόσο απαραίτητες στην εποχή της συγχήσεως και αμφισβητήσεως των πάντων.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις