Η ΠΡΟΑΙΩΝΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ



(…) πως με όλη την αμάθεια που σκλαβώνει τον άνθρωπο στο ζήτημα της φυλής, έχει πάντα μέσα του τη σκοτεινή συνείδηση της ασύγκριτης αξίας της. Μπορούσα να σας αραδιάσω αμέτρητα παραδείγματα από άγριους και πολιτισμένους λαούς. Οι άγριοι μάλιστα είναι λιγότερο βάρβαροι από τους πολιτισμένους στα φυλετικά. Μα θα περιοριστώ σε λιγοστά παραδείγματα – από τα πιο γνώριμα σε εμάς τους ελληνομαθημένους. Ανοίχτε την Ιλιάδα, και να δείτε πόσο συχνά καμαρώνουν τα ομηρικά παλικάρια για τη γενιά τους.
Ο Γλαύκος φωνάζει του Διομήδη:

“–Τι τη γυρεύεις τη γενιά, λιοντόψυχε Διομήδη;
ξέρεις των φύλλων τη γεννιά; και των ανθρώπων ξέρεις
αλλά απ΄τα φύλλα καταγής σκορπάει το αγέρι, κι άλλα
προβάλλουν με την άνοιξη στα φουντωμένα δάση
έτσι και οι άνδρες, άλλοι παν΄ και ξεβγαίνουν άλλοι
μα σαν τα μάθεις θες κι αυτά, και θες και θες να καλοξέρεις
ποιά είναι η γενιά μου – και πολλοί στον κόσμο την κατέχουν
βρίσκεται στου Άργους την καρδιά μια πολιτεία, η Έφυρα
και ΄κει ήταν κάποιος Σίσυφος, ο πιο μαριόλος άντρας
που ο κόσμος είδε – ο Σίσυφος, βλαστάρι του Αιόλου –
κι αυτός το Γλαύκο γέννησε, κι ο Γλαύκος τον ασίκη Βελλεροφόντη...” [Ραψωδία Ζ, 145-155, μετάφραση Α. Πάλλη]

Και εξακολουθά η γενεαλογία με διάφορες περιπέτειες που προτιμώ να τις διαβάσετε στο πρωτότυπο. Θα γνωρίσετε εκεί και την Προίταινα, τη θεϊκιά την Άντεια, και τα καμώματα της.
Αλλού ο χαριτωμένος ο γερο-Νέστορας, που πάντα έπρεπε να βγάλει λόγο για τα περασμένα και στην πιο κρίσιμη ακόμα στιγμή, θυμάται ξαφνικά τον Πηλέα και ξεψωνίζει:
ὢ πόποι ἦ μέγα πένθος Ἀχαιΐδα γαῖαν ἱκάνει.
ἦ κε μέγ᾽ οἰμώξειε γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
ἐσθλὸς Μυρμιδόνων βουληφόρος ἠδ᾽ ἀγορητής,
ὅς ποτέ μ᾽ εἰρόμενος μέγ᾽ ἐγήθεεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
πάντων Ἀργείων ἐρέων γενεήν τε τόκον τε.”
[Ραψωδία Η, 124-128, “Ω τι κακό που πλάκωσε μεγάλο την Πατρίδα! Βαριά θα βόγγαγε ο Πηλιάς, ο γερο-αλογολάτης, των Μυρμιδόνων μαχητής και γνωμοδότης άξιος, πούχερε τόσο σπίτι του ρωτώντας με μια μέρα, και μάθαινε κάθε Αχαιού τη φύτρα, την πατρίδα”, μετάφραση Α. Πάλλης]

(…)

Βρίσκω κι άλλο ένα χαρακτηριστικόστην Ιλιάδα. Κάποιος φίλος ορμηνεύει τον Διομήδη να ξεκόψει από τη μάχη για να μην λάχει και χάσει τη ζωή του:

Τότες τον κοιταξε λοξά και του κάνει ο Διομήδης,
Μην αναφέρεις καν φευγιό, εμένα δεν με πείθεις!
Μάθε, να φεύγω εγώ απ΄τον πόλεμο δεν το ΄χω γονικό μου” [Ραψωδία Ε, 251-253]

«Οὐ γάρ μοι γενναῖον», δεν το ΄χω γονικό μου να είμαι φοβητσιάρης. Έχουμε έτσι εδώ του Ομήρου τη μαρτυρία, ότι στον καιρό του πίστευαν όχι μόνο στην φυσική, μα και στην ψυχική αξία της φύτρας. Ο Διομήδης δεν μαθαίνει την παλληκαριά σε κανέν σχολείο, μα την έχει κληρονομική. Και συχνά ξαναέρχεται στα ομηρικά έπη ο στίχος:

«ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι»

Και ο φιλόσοφος την ίδια έχει γνώμη. Δαβάζουμε στον Πλάτωνα, στην Πολιτεία του:

-Οἴει οὖν τι, ἦν δ᾽ ἐγώ, διαφέρειν φύσιν γενναίου σκύλακος εἰς φυλακὴν νεανίσκου εὐγενοῦς;
-Τὸ ποῖον λέγεις;
-Οἷον ὀξύν τέ που δεῖ αὐτοῖν ἑκάτερον εἶναι πρὸς αἴσθησιν καὶ ἐλαφρὸν πρὸς τὸ αἰσθανόμενον διωκάθειν, καὶ ἰσχυρὸν αὖ, ἐὰν δέῃ ἑλόντα διαμάχεσθαι.” [Πολιτεία, Βιβλίο Β΄, 375]

Δεν έχει ρώτημα για τον Πλάτωνα πως ο «γενναίος σκύλαξ» (ο σκύλος από ράτσα) και ο «ευγενής νεανίσκος» (ο λεβέντης από τζάκι) πρέπει να μοιάζουνε στις φυσικές τους αρετές. Και να θέτε να ρωτήσουμε τον πρακτικό τον Ξενοφώντα, να τι μας λέει για τον Αγησίλαο:

περὶ μὲν οὖν εὐγενείας αὐτοῦ τί ἄν τις μεῖζον καὶ κάλλιον εἰπεῖν ἔχοι ἢ ὅτι ἔτι καὶ νῦν τοῖς προγόνοις ὀνομαζομένοις ἀπομνημονεύεται ὁπόστος ἀφ᾽ Ἡρακλέους ἐγένετο, καὶ τούτοις οὐκ ἰδιώταις ἀλλ᾽ ἐκ βασιλέων βασιλεῦσιν” [Αγησίλαος, 2]

Ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του, δοκιμάζει να μας δώσει κι επιστημονικό της ευγένειας ορισμό:

πολῖται γὰρ μᾶλλον οἱ γενναιότεροι τῶν ἀγεννῶν, ἡ δ΄ εὐγένεια παρ΄ ἑκάστοις οἴκοι τίμιος· ἔτι διότι βελτίους εἰκὸς τοὺς ἐκ βελτιόνων, εὐγένεια γάρ ἐστιν ἀρετὴ γένους” [Πολιτικά, Βιβλίο Γ, 13. 1283α, 34]

«Όσοι είναι από σόι είναι καλύτεροι πολίτες από τους κακοφυτρωμένους. Σε κάθε σπίτι τιμούν σα θησαυρό τη καλή φύτρα. Και φυσικό είναι πως οι καλλίτεροι από τους καλλίτερους βγαίνουν – γιατί η ευγένεια είναι αρετή της γενιάς»

~εὐγένεια γάρ ἐστιν ἀρετὴ γένους~

Βιβλίο: Η ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΕΥΓΕΝΕΙΑ και άλλα κείμενα

Συγγραφέας: Πέτρος Βλαστός
Εκδόσεις: ΝΕΑ ΓΕΝΕΑ
Σελ.: 17 – 21

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις